Dërguar nga:

Osteoartriti i kellkut

Osteoartriti (OA) është një problem i zakonte për njerëzit pas moshës së mesme. Osteoartriti është referuar disa herë si artriti degjenerativ, ose artriti amortizues. Kellku, ose nyja koksofemorale e cila formohet nga legeni dhe kocka femorale eshte nje nder nyjet me te prekura nga osteoartriti. Nese ne te kaluaren, pak gje mund të bëhej për kete problem, mjekesia moderne ka evoluar menyra te ndryshme trajtimi dhe zgjidhje te ketij problemi. Kjo gje ka bere te mundur lehtesimin e jetes se pacienteve, ka bere te mundur uljen e dhimbjeve dhe rritjen e cilese se jetes se perditshme.

Ky material do t'ju ndihmojë të kuptoni:

  • si zhvillohet osteoartrit ne artikulacionin koksofemoral
  • si diagnostikohet nga mjeket ky i fundit?
  • si te behet e mundur ulja e dhimbjeve dhe rritja e cilesise se jetes?
Cilat pjese te kellkut prek OA?

Kërci artikular(kondro) është shtresa që mbulon siperfaqen e nyjes koksofemorale. Kërci, duke qene i lemuar ndihmon ne levizjen e nyjes koksofemorale, duke bere forcat e ferkimit sa me te uleta. Shtresa e kockes nën kercin artikular quhet kocka subkondrale. Problemi kryesor i procesit degjenerativ te osteoartritit qendron ne demtimin e shtreses se holle dhe te lemuar te kercit. Mbasi ky i fundit demtohet forcat e ferkimit ne artikulacion kryhen nga kocka subkondrale. Me kalimin e kohes kocka subkondrale demtohet , nderron formen e saj , levizjet ne artikulacion behen te dhimbshme dhe me kalimin e kohes veshtiresohen.

Shkaqet

Si zhvillohet osteoartrit (OA) ne kellk?

Osteoartriti (OA) i kellkut mund të shkaktohet nga një demtim ose traume e pesuar para shume kohesh ne jeten tuaj. Pas demtimit, ndryshimet biomekanike qe ndodhin ne nyjen koksofemorale mund te mund të çojnë në amortizim të sipërfaqes se artikulacionit. Nje arsye tjeter e cila ndryshon biomekaniken e kellkut jane fraktuarat afer ose brenda nyjes se kellkut, gje e cila demton siperfaqen e artikulacionit. Demtime e kërcit, infeksionet, ose hemorragjite brenda nyjes jane disa nga arsyet e tjera te cilat dëmtojnë sipërfaqen e artikulacionit te kellkut.

Jo të gjitha rastet e OA janë të lidhura me problemet qe ne sapo permendem. Besohet se gjenetika i ben disa njerëz me të prirur për të zhvilluar osteoartrit ne kellk.

Shkencëtarët besojnë gjithashtu se problemet në kockën subkondrale mund të shkaktojnë ndryshime në kërcin artikular. Siç u përmend, kocka subkondrale është shtresa e kockave nën kërcin artikular. Normalisht, kërci artikular e mbron kockën subkondralel. Por, disa gjendje mjekësore mund ta bëjnë kockën subkondrale shume te ashper ose shumë të butë, duke ndryshuar mënyrën se si kërci normalisht absorbon dhe percjell goditjet ne nyje.

Nekroza avaskulare (NAV) është një tjetër shkak i procesit degjenerativ të kellkut. Në këtë gjendje, koka e femurit nuk ushqehet mjaftueshem me gjak gje e cila sjell si pasoje “vdekjen” e kockes se femurit. Kocka e “vdekuar” e femurit nuk ka mundesi te mbaje peshen e trupit dhe shpesh here peson kolaps. Nekroza avaskulare mund te lidhet me frakturat, alkoolizimin, ndrydhje të kellkut dhe trajtimin afat-gjatë i semundjeve te tjera me medikamente me baze hormonale, si p.sh kortizon.

Simptomat

Cilat jane disa nga dhimbjet e osteoartritit te kellkut?

Simptomet e osteoartritit (OA) te kellkut zakonisht fillojnë si dhimbje ne kellk ne kohen qe ushtrohen pesha e trupit. Nderkohe qe patologjia perperparon, ju mund te caloni - nje menyre per të zvogëluar sasinë e peshes qe duhet te perballoje kellku. Ndryshimet që ndodhin ne artikulacionin koskofemoral e bejne ate të ndjehet i ngurte, i tkurrur dhe i kontraktuar gje e cila bllokon levizshmerine e tij. Osteofitet(copa kockash te vogla) mund te zhvillohen gjithashtu, të cilat kufizojnë levizhshmerine e kellkut . Së fundi, nderkohe qe gjendja keqesohet dhimbjet mund te ndjehen gjate gjithe kohes, madje edhe naten gjate kohes se gjumit

Diagnoza

Si mund ta identifikojnë mjeket kete problem?

Diagnoza e osteoartritit OA te kellkut fillon me një histori të plotë dhe ekzaminimin fizik nga mjeku ortoped. Grafite jane të nevojshme për të përcaktuar shkallën e dëmtimit te kërcit.

Teste të tjera mund të kryhen nëse dyshohen arsye te tjera qe mund te jene shkase e osteoartritit. Rezonanca magnetike (MRI) mund të jetë e nevojshme për të nese mjeku dyshon per gjendje te tilla si: nekroze avaskulare e kokes se femurit, demtime te ligamentit ose keputje te tjera te indeve te buta te nyjes koksofemorale. Analizat e gjakut mund të jene te nevojshme për të perjashtuar artrite infektive

Trajtimi

Çfarë mund të bëhet për kete gjendje?

Trajtimi jokirurgjikal

Osteoartriti, fatkeqesisht eshte gjendje e cila nuk mund të shërohet. Ekzistojne terapi nga me te ndryshmet te cilat bejne te mundur lehtesimin e simptomave, ngadalesojne degjenerimin e metejshem te kercit dhe permiresojne cilesine e jetes se pacienteve.

Mjeku juaj mund të pershkruaje disa ilaçe për të ndihmuar ne kontrollin e dhimbjes. Acetaminofeni, medikament me pak efekte dytesore ndihmon ne lehtesimin e dhimbjeve. Disa njerëz mund të arrijne lehtësim të dhimbjeve me ilace anti-inflamatore, të tilla si ibuprofeni dhe aspirina. Medikamentet me te reja anti-inflamatore te klases “COX-2-bllokues”, kane treguar rezultate premtuese dhe nuk shkaktojnë shqetesime te stomakut apo probleme te tjera intestinale.

Studimet mjekësore kanë treguar se glukozaminat dhe Kondrotin sulfatet gjithashtu mund të ndihmojnë ne osteoartritin e kellkut. Këto suplemente duket se ndihmojne njelloj si anti-inflamatoret, me më pak efekte anesore. Shumë mjekë mendojnë se kërkimet i mbështesin këto suplemente dhe inkurajojne pacientët e tyre t’i perdorin ato.

Nëse dhimbjet nuk lehtesohen me perdorim te ilaceve te klasave te lartpermendura, eshte e mundur perdorimi i ilaceve te klasave me te forta si kortizon. Kortizoni është një medikament i fuqishëm anti-inflamator, por ka efekte dytësore që kufizojne perdorimin e tij në trajtimin e osteoartritit. Injeksione të shumta të kortizonit, lehtesojne dhimbjet por përshpejtojnë procesin e degjenerimit.

Injeksione të përsëritura rrisin gjithashtu rrezikun e zhvillimit të infeksioneve te nyjes koksofemorale. Çdo herë qe ne artikulacion futet një gjilpërë, ekziston mundësia e një infeksioni. Shumica e mjekeve perdorin kortizon me shume kujdes. Ata perpiqen ti shmangen injeksioneve te shumta. Nese artikulacioni eshte ne fazat e fundit te degjenerimit dhe zevendesimi artificial i kellkut eshte i pashmangshem, per te lehtesuar dhimbjet mund te perdoret kortizon.

Terapia fizike luan një rol kritik në trajtimin jo-operativ te osteoartritit te kellkut. Qëllimi primar është t’ju ndihmojë të mësoni te kontrolloni simptomat dhe te maksimizoni shëndetin e kellkut tuaj.

Nderhyrja kirurgjikale

Në disa raste, trajtimi kirurgjikal i osteoartritit mund të jetë i nevojshem.

Artroskopia

Kirurgët mund të përdorin një artroskop për të kontrolluar gjendjen e kërcit artikular. Artroskopi eshte nje kamera-tv e vogel qe futet ne artikulacion permes nje incizure te vogel. Duke kontrolluar gjendjen e kercit, kirurgu mund te provoje teknika te ndryshme per te qetesuar dhimbjen. Nje metode perfshin pastrimin e artikulacionit duke hequr fragmentet e lirshme te kërcit. Nje metode tjeter perfshin aplikimin me solucion kripor ne artikulacion, pas te cilit pacientet deshmojne per qetesim te dhimbjes.

Kjo procedurë është ndonjehere e dobishme për lehtësim të përkohshëm të simptomave. Artroskopia e kellkut është metode relativisht e re, dhe akoma është e paqartë se cilet paciente perfitojne permiresim nga kjo metode.

Osteotomia

Kur vendosja e kellkut ndryshon nga sëmundje ose trauma, me shume presion se normalisht ushtrohet në sipërfaqet e artikulacionit. Ky presion shtesë çon në me shume dhimbje dhe degjenerim me të shpejtë të sipërfaqeve të artikulacionit.

Në disa raste, operacioni per të rindërtuar këndet e folese pelvike ose femurit (kockes se kofshes) mund të rezultojë në kalimin e presionit në pjesët e tjera të shëndetshme te artikulacionit te kellkut. Qëllimi është perhapja e forcave mbi një sipërfaqe më të madhe në kellk. Kjo mund të ndihmojë për të lehtësuar dhimbjen dhe ngadalesuar degjenerimin e mëtejshëm.

Procedura të rindërtimit te këndeve te artikulacioneve quhen osteotomi. Në këtë procedurë, kocka e folese pelvike ose femuri pritet, dhe këndi i artikulacionit ndryshon. Procedura nuk është gjithmonë e suksesshme. Në përgjithësi kjo do të zvogëlojë dhimbjen tuaj, por nuk e eliminoon krejtesisht atë. Avantazhi i kësaj procedure është se njerëz shumë aktiv mund ta kene akoma artikulacionin e tyre koksofemoral dhe sapo kockat sherohen, ka më pak kufizime per sa i perket aktiviteteve.

Një procedurë e osteotomise në rrethanat më të mira me shume mundesi është vetëm e përkohshme. Mendohet se ky operacion zgjat kohen përpara se një zëvendësim i plote i kellkut te jete i nevojshem.

Zëvendësimi artificial i kellkut

Artroplastika ose zëvendësimi artificial i kellkut, është zgjidhja përfundimtare për osteoartritin e avancuar. Artroplastika eshte nje nder kirurgjite me efektive qe mjekesia moderne ka evoluar. Nese disa vite para artroplastika ushtrohej tek pacientet me te vjeter se 60 vjet, mjekesia moderne ka evoluar llojet e metaleve, llojet e forcave te ferkimit dhe fortesine e nyjes artificiale gje e cila e ben artroplastiken nje metode shume efektive edhe per pacientet e moshave te reja.

Artroplastika ndahet ne disa lloje. Ajo mund te jete totale, e cila nenkupton nderrimin e te gjithe elementeve te nyjes koksofemorale. Ne te tilla raste behet nderrimi i elementit acetabular dhe elementit femoral. Ne varesi te llojit te osteoartritit, moshes se pacientit, profesionit te tij, anatomise se trupit dhe shume faktoreve te tij behet zgjedhja e llojit te nyjes artificiale artikulare qe perdoret.

Artroplastika jo-totale (ose subtotale) nenkupton nderrimin e pjesshem te nyjes koksofemorale. Pra, behet vetem nderrimi i elementit femoral duke u lene i paprekur elementi acetabular. Ekzistojne edhe modifikime te tjera artroplastike si “resurfacing”, gje e cila nenkupton ne vetvete nderrimimin e nyjes duke lene te paprekur nje pjese te qafes se kokes se femurit.

Pas nderhyrjes kirurgjikale

Menjëherë pas operacionit, do tju vizitoje në dhomën tuaj në spital. Ju do të praktikoni te coheni nga shtrati dhe te ecni duke përdorur nje këmbësor ose një palë paterica. Ushtrimet perdoren për të përmirësuar tonusin e muskujve dhe forcën në muskujt e kofshës e kellk dhe për të ndihmuar ne parandalimin e formimit te mpiksjeve te gjakut.

Gjatë shërimit, ju duhet të ndiqni udhëzimet e kirurgut se sa peshë mund ti vëndosni gjymtyrit te operuar, ndërkohe qe qendroni në këmbë ose ecni. Pasi të ktheheni në shtëpi nga spitali, kirurgu mund tju sugjeroje te punoni me një terapist fizik për deri në gjashtë në shtëpi.

Këto vizita kryhen për tu siguruar që ju jeni të sigurt brenda e jashte shtëpisë, brenda apo jashte makines. Terapisti ben sugjerime në lidhje me sigurinë tuaj, shqyrton masa të veçanta per kellkun dhe sigurohet që ju keni të vendosur një sasi të sigurtë të peshës në këmbë gjate qendrimit ose ecjes. Terapia në shtëpi perfundon, kur ju mund te dilni nga shtepia te sigurte.

Disa vizita të tjera në terapi fizike ambulatore mund të jenë të nevojshme për pacientët të cilët ende kanë probleme në këmbë ose që kanë nevojë për t’u marrë përsëri në punë të rënda fizike ose aktivitetete.

Qëllimi i terapistit është që tju ndihmojë të mbani dhimbjen nën kontroll, te rifitoni modelin normal te ecjes dhe te kryeni aktivtete pa rrezikuar per demtime te tjera ne kellk. Kur ju te jeni ne rruge te mbare, vizitat e rregullta në zyrën e terapistit do të përfundojnë. Terapisti do të vazhdojë të jetë një burim i rendesishem, por juve do tju duhet t’i kyreni ushtrimet si pjesë e një programi të vazhdueshëm në shtëpi.

Ky artikull është dërguar nga:
Ky artikull është lexuar 3268 herë.
Artikuj të tjerë ne specialitetin Kirurgji ortopedike
Dr. Altin Cekodhima Mjek Gastrohepatolog - Vizita, Gastroskopi, Kolonoskopi, Polipektomi, Endosonografi. www.altincekodhima.com
Dr. Kozeta Mustafaraj Mjeke Obsteter-Gjinekologe. Vizita gjinekologjike, echografi, kolposkopi, nderhyrje gjinekologjike.
www.drkozeta.com
Dr. Gjergji Bizhga Mjek specialist ORL. Operacione estetike te hundes, vesheve dhe fytyres. Nderhyrje kirurgjikale te ndryshme.
www.gjergjibizhga.com
Artikuj të rinj
Mjekët e shtuar së fundmi
Mjeket sipas specialitetit
Komentet e fundit
Sondazh

A mendoni se mjeket ne Shqiperi jane te kualifikuar aq sa duhet?

Dergo voten